Chociaż wymiar i sposób wyliczania składki zdrowotnej znamy już od jakiegoś czasu, to jednak nadal jej zmiany budzą wśród przedsiębiorców najwięcej wątpliwości i różnorodnych spekulacji. Pytania dotyczą zwłaszcza składki płaconej w styczniu, i za styczeń, w przypadku działalności opodatkowanej podatkiem linowym.

Z nowych przepisów jasno wynika, że składka zdrowotna za styczeń, który jest okresem przejściowym, powinna wynosić 4,9 proc.. Podstawa jej wymiaru pozostaje jednak jeszcze ten jeden raz bez zmiany w stosunku do roku poprzedniego. A zatem liniowcy, płacąc składkę za styczeń bieżącego roku, nie muszą uwzględniać przy jej obliczaniu swoich przychodów. Czy w związku z tym, procent składki również powinien być niezmieniony? Logicznie rzecz ujmując – nie. W przypadku stycznia, a raczej składki zdrowotnej za miesiąc styczeń 2022 roku, nie zmienia się podstawa wymiaru składki, ale jej wysokość powinna już być nowa (4,9, a nie 9 proc.).
Zgodnie z art. 79 ustawy z dnia 29 października 2021 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw (Polski Ład):
„Podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie zdrowotne, o której
mowa w art. 81 ust. 2c ustawy zmienianej w art. 15, w brzmieniu nadanym
niniejszą ustawą, za styczeń 2022 r. ustala się na podstawie zasad obowiązujących do dnia 31 grudnia 2021 r.”
A zatem ustawodawcy wyraźnie zaznaczyli, jaką składkę należy zapłacić za styczeń, i w jakiej wysokości. Podstawa ma być ustalona w identyczny sposób, jak w roku 2021. Natomiast wysokość składki – skoro ani ten, ani żaden inny przepis nie stanowią inaczej, powinna być wyliczana zgodnie z przepisami obowiązującymi w roku 2022. A to oznacza, iż przedsiębiorcy rozliczający się podatkiem liniowym pierwszą składkę liczoną od nowej podstawy zapłacą dopiero w marcu – za luty 2022. Podstawą do jej wyliczenia będzie natomiast dochód ze stycznia. Z kolei za styczeń powinni oni zapłacić składkę liczoną od podstawy obowiązującej w grudniu 2021, ale w wysokości nowej, czyli 4,9 proc. Będzie to więc niższa kwota, niż była w grudniu. Dlatego zapewne przepis ten podważa zarówno ZUS, jak i Ministerstwo Finansów, twierdząc, w bardzo pokrętny i niezrozumiały sposób, że przytoczony wyżej przepis jest niejasny i wymaga wykładni, by móc go prawidłowo interpretować. Problem w tym, że w art. 79 ustawy wprowadzającej Polski Ład nic niejasnego nie ma…
Mimo to, wobec narastających pytań ze strony przedsiębiorców, Ministerstwo Finansów wprowadziło zasadę, którą parę dni temu przedstawił minister Sarnowski:
„W przypadku okresu przejściowego, czyli stycznia 2022 podstawą obliczenia składki zdrowotnej wciąż będzie 75 proc. średniego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw, natomiast wysokość składki wyniesie 9 proc. i składka nie będzie odliczana od podatku.”
No cóż… stara podstawa wymiaru, co jest wyraźnie wskazane w nowych przepisach, nowa wysokość składki, czego w przepisach tych brak, ale też brak możliwości jej odliczenia od podatku, co wynika z nowych przepisów… To jednak są one obowiązujące, czy nie? A może obowiązują tylko w pewnych kwestiach? To dopiero jest pokrętna interpretacja… tyle, że innej nie ma. A liniowcy nadal nie wiedzą, jaką składkę zdrowotną mają zapłacić za styczeń, i dlaczego.
W przypadku pozostałych form opodatkowania sprawa jest dużo prostsza. Jeżeli działalność gospodarcza jest opodatkowana według skali, składka zdrowotna nadal wynosi 9 proc., więc jej wysokość za styczeń nie budzi żadnych wątpliwości. Podstawa wymiaru natomiast pozostanie niezmienna w stosunku do grudnia poprzedniego roku.
W przypadku ryczałtu z kolei, składka jest ustalona w stałej kwocie, uzależnionej od rocznego przychodu podatnika, pomniejszonego o składki na ubezpieczenia społeczne. Podatnik, obliczając składkę za dany miesiąc, sumuje przychody z poszczególnych miesięcy celem sprawdzenia, czy nie przekroczył on jednego z progów: 60.000 zł lub 300.000 zł. Może też zdecydować się na opłacanie składki w stałej kwocie, na podstawie przychodu z roku poprzedniego. Wówczas, jeżeli w rozliczeniu rocznym okaże się, iż był on zobowiązany do uiszczenia wyższej składki zdrowotnej, różnicę będzie trzeba dopłacić. Ale to nastąpi dopiero w lutym 2023 roku. Składkę za styczeń 2022 roku ta grupa podatników powinna opłacić już według nowych zasad, czyli w nowej wysokości.
A co ze składką płaconą w styczniu? To zależy… jeżeli jest to składka za styczeń, to płacimy ją zgodnie z tym, co jest opisane powyżej. Styczeń jest tzw. okresem przejściowym. Jeżeli natomiast w styczniu płacimy składkę za grudzień, to w stosunku do roku poprzedniego nic się w jej kwestii nie zmienia. A raczej prawie nic. Jeżeli bowiem składkę zdrowotną za grudzień zapłaciliśmy w grudniu, to możemy ją odliczyć od podatku. Jeżeli natomiast wpłacimy ją na konto Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w styczniu, wówczas wysokość i sposób obliczenia składki w stosunku do grudnia pozostaną niezmienne, ale nie będziemy mieli już możliwości pomniejszenia podatku o 7,75 proc. podstawy jej wymiaru (jak to miało miejsce do końca 2021 roku).
Zobacz również
Okres zasiłkowy ZUS. Zmiana od 2026 roku
Od 2026 roku ZUS inaczej nalicza okres zasiłkowy. Sprawdź, jak liczone jest e-ZLA wystawione w dniu, w którym pracownik wykonywał pracę.
Zmiany w formularzach ZUS od 1 maja 2026 r. – nowe druki DRA, RCA i pozostałe wzory
Zmiany w formularzach ZUS od 1 maja 2026: nowe druki DRA i RCA, 23 zmienione wzory, zasady korekt oraz ryzyko odrzucenia dokumentów.
Składka wypadkowa od 1 kwietnia 2026 roku. Jakie stawki obowiązują pracodawców?
Sprawdź, jaka składka wypadkowa obowiązuje od 1 kwietnia 2026 roku, od czego zależy jej wysokość i kto musi samodzielnie ustalić stopę procentową.



