Raportowanie ESG zostało przesunięte w czasie i obejmie mniej przedsiębiorstw, niż wcześniej zakładano. Największe firmy przygotują raporty za rok obrotowy 2027, publikowane w 2028 roku. Zmiany nie oznaczają jednak, że pozostałe podmioty mogą całkowicie zrezygnować z gromadzenia danych dotyczących zrównoważonego rozwoju.
Kogo dotyczy obowiązek raportowania ESG?
Obecnie niektóre firmy mogą skorzystać ze zwolnienia z raportowania ESG na mocy nowej wersji ustawy o rachunkowości. Firmy, które sporządziły raport ESG za 2024 rok, a według nowych przepisów Unii Europejskiej nie będą już objęte tym obowiązkiem, mogą podjąć decyzję o niesporządzaniu raportów ESG za lata 2025 i 2026.
Ustawa realizuje zalecenia pakietu uproszczeniowego Omnibus I. Jednym z działań jest ograniczenie liczby podmiotów objętych obowiązkiem raportowania ESG. Obowiązek raportowania za rok obrotowy 2027 (publikacja w 2028 r.) obejmuje firmy, które zatrudniają ponad 1 tys. pracowników i osiągają roczne przychody o wartości ponad 450 mln euro. Jest to obniżenie progów – w poprzedniej wersji dokumentu obowiązkiem raportowania były objęte firmy będące emitentami na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie, zatrudniające powyżej 500 osób. Obecnie mogą to być spółki giełdowe oraz firmy prywatne do tej pory zobowiązane do raportowania na podstawie dyrektywy CSRD. Z kolei raporty za rok 2028 będą składały przedsiębiorstwa spełniające 2 z następujących kryteriów: zatrudnienie powyżej 250 osób, przychody powyżej 50 mln euro, suma bilansowa powyżej 25 mln euro. Natomiast obowiązek raportowania za rok obrotowy 2029 obejmie MŚP notowane na giełdzie.
Renata Damasiewicz, dyrektor biura zarządu Fakro, tak ocenia obowiązek raportowania ESG:
Z naszej obserwacji wynika, że raporty zrównoważonego rozwoju zyskują na znaczeniu, dlatego także dobrowolnie je przygotowujemy. Nie obserwujemy jednak, aby były one najważniejszym czynnikiem decydującym o wynikach biznesowych czy pozyskiwaniu kontraktów. Nadal kluczową rolę odgrywają jakość, konkurencyjność oferty, terminowość i wiarygodność partnera. ESG staje się istotnym elementem oceny przedsiębiorstwa i budowania odpowiedzialnego wizerunku, ale najczęściej jest jednym z kilku czynników wpływających na decyzje zakupowe klientów.
Jak firma powinna przygotować się do raportowania ESG?
Do raportowania ESG wykorzystywane są ujednolicone w całej UE standardy ESRS (European Sustainability Reporting Standards). ESG obejmuje trzy zakresy wymagań:
- środowisko (Environmental) – np. ślad węglowy, wielkość emisji CO₂, zużycie energii, wody, gospodarka obiegu zamkniętego, ochrona bioróżnorodności;
- odpowiedzialność społeczna (Social) – warunki pracy, prawa człowieka, równość płac, BHP, relacje ze społecznościami lokalnymi, bezpieczeństwo;
- ład korporacyjny (Governance) – etyka w biznesie, przeciwdziałanie korupcji, różnorodność w składach zarządów, transparentność struktur właścicielskich.
Obowiązkowym elementem dyrektywy w sprawie raportowania zrównoważonego rozwoju przedsiębiorstw (CSRD) jest podwójna ocena istotności (Double Materiality Assessment). Gwarantuje ona, że raportowanie zrównoważonego rozwoju koncentruje się na tematach najważniejszych dla organizacji i jej interesariuszy. Wymaga od firm oceny zagadnień zrównoważonego rozwoju z perspektywy istotności oddziaływania oraz istotności finansowej. W pierwszym przypadku należy określić, w jaki sposób działalność firmy, łańcuch dostaw i produkty wpływają na środowisko i społeczeństwo. W drugim – jaki sposób ryzyka, szanse i zależności związane ze zrównoważonym rozwojem wpływają na kondycję finansową, przepływy pieniężne i wycenę firmy.
Podmioty, które obecnie są zwolnione z obowiązku raportowania ESG lub będzie ich on dotyczył w późniejszym czasie, mogą się przygotować do tego już dziś. Tym bardziej, że wiele działań przyniesie korzyści nie tylko w tym kontekście. Należy do nich stworzenie systemów zbierania i weryfikacji danych środowiskowych, społecznych i dotyczących ładu korporacyjnego. Jak podpowiadają eksperci, już teraz warto wdrażać np. politykę należytej staranności (due diligence) czy procedury oceny dostawców.
Czy warto skorzystać ze zwolnienia z obowiązku raportowania?
Według inicjatora zmian, obowiązujące obecnie zasady raportowania ESG mają poprawić konkurencyjność przedsiębiorstw, szczególnie w sytuacji rosnącej konkurencyjności rynków poza Unią Europejską. Eksperci wskazują też inne korzyści, wśród których jako jedną z głównych wymieniają wzrost zaufania klientów i inwestorów, dzięki transparentności działań. Bezpośrednio firma może obniżyć swoje koszty operacyjne, dzięki lepszemu zarządzaniu zasobami, np. energią czy wodą. Coraz częściej też banki i instytucje finansowe uzależniają dostęp do finansowania od wskaźników ESG.
W efekcie opcja skorzystania ze zwolnienia z obowiązku raportowania ESG dla wielu przedsiębiorstw nie jest oczywista. Zmiana wymagań odnośnie do raportowania ESG objęła największe podmioty działające na terenie UE. Wymagane jest od nich ujawnienie informacji dotyczących wpływu na środowisko nie tylko własnej działalności, lecz również istotnych elementów swojego łańcucha dostaw. Dlatego dla wielu małych i średnich firm oznacza to w rzeczywistości konieczność przekazywania danych ESG swoim większym partnerom handlowym. Natomiast jeśli chodzi o samo zwolnienie z obowiązku raportowania, to jest ono dobrowolne. Wymaga też podjęcia przez zarząd spółki uchwały, po przeanalizowaniu kosztów, strategii firmy i wymagań rynkowych.
Aleksandra Baksik, menedżer ds. zrównoważonego rozwoju w Aluprofie podsumowuje:
Raportowanie ESG jest niewątpliwie wyzwaniem organizacyjnym – wymaga gromadzenia danych, zaangażowania wielu działów i współpracy z partnerami w łańcuchu dostaw. Warto jednak patrzeć na nie nie tylko jako na obowiązek regulacyjny, ale przede wszystkim jako na narzędzie zarządzania. Dobrze wdrożona strategia ESG pomaga identyfikować ryzyka, zwiększać efektywność operacyjną, budować wiarygodność wobec klientów i inwestorów oraz wzmacniać przewagę konkurencyjną w długim okresie.
