Obowiązki pracodawcy w zakresie zapewnienia bezpiecznych warunków pracy są kluczowe nie tylko pod względem nie tylko zgodności z przepisami prawa, ale także dla ochrony zdrowia pracowników i funkcjonowania całego przedsiębiorstwa. Właściwa organizacja pracy, rozpoznawanie potencjalnych zagrożeń oraz wdrażanie odpowiednich procedur BHP pozwalają ograniczyć występowanie takich zdarzeń. Co może zrobić kadra zarządzająca, by ochronić swoją firmę przed skutkami wypadków i roszczeń z tego tytułu?
Najbardziej skutecznym sposobem będzie połączenie prewencji w obszarze BHP i odpowiedniego ubezpieczenia. Prewencja polega na zapewnieniu zgodnie z kodeksem pracy i przepisami BHP bezpiecznych warunków pracy. Należy systematycznie aktualizować i wdrażać zasady dotyczące bezpieczeństwa i higieny pracy. Pracodawca powinien śledzić na bieżąco nowości techniczne, których stosowanie zmniejszałoby ryzyko wypadku, zwłaszcza w dużych zakładach przemysłowych lub budowlanych, gdzie prace wykonywane są albo przy maszynach, albo z ich wykorzystaniem.
Jakie są obowiązki pracodawcy?
Obowiązkowo musimy zapewnić odpowiednie środki ochrony indywidualnej, np. obuwie robocze, rękawice, okulary oraz odzież ochronną przy pracach szczególnie niebezpiecznych związanych z substancjami chemicznymi lub pracach na wysokości. Na pracodawcy lub osobach z kadry kierowniczej spoczywa obowiązek kontroli przestrzegania obowiązku używania takiej odzieży. Sprzęt wydawany pracownikom oraz maszyny, które obsługują, muszą być sprawne i powinny posiadać odpowiednie zabezpieczenia elementów szczególnie niebezpiecznych, np. krawędzi tnących. Dla sprawnego i prawidłowego działania firmy należy stworzyć szczegółowe instrukcje obsługi każdej maszyny, pracy w warunkach szczególnie niebezpiecznych oraz procedury postępowania w sytuacjach nietypowych lub awaryjnych. Ich egzekwowanie zwiększy bezpieczeństwo pracy.
Kolejnym sposobem prewencji jest regularne szkolenie BHP. Wszyscy pracownicy muszą przechodzić wstępne i okresowe szkolenia, żeby byli zapoznani z zagrożeniami dotyczącymi ich stanowisk oraz znali zasady ich unikania. Pracodawca w celu zidentyfikowania ewentualnych zagrożeń lub nieprawidłowości dotyczących przestrzegania przepisów BHP może przeprowadzić audyt, po którym zostaną wdrożone rekomendacje pozwalające na poprawę warunków pracy oraz zmniejszenie ryzyka wypadków i chorób zawodowych.
Zgłaszanie wypadków przy pracy – w razie zaistnienia takiego zdarzenia (wypadek w pracy jest zdarzeniem nagłym wywołanym przyczyną zewnętrzną, która spowodowała obrażenia ciała lub śmierć w związku z wykonywaną pracą) należy bardzo dokładnie przeprowadzić postępowanie powypadkowe, tj. ustalić okoliczności zdarzenia i przygotować dokumentację. Może mieć to kluczowe znaczenie przy ewentualnych sporach z pracownikiem.
Postępowanie po wypadku przy pracy – krok po kroku
Jeśli zdarzył się wypadek przy pracy, trzeba reagować natychmiast, najpierw udzielić pomocy poszkodowanemu, a zaraz potem uczynić wszystko, aby zminimalizować szkody. Po wypadku poszkodowany ma prawo do jednorazowego odszkodowania z ZUS. W czasie zwolnienia lekarskiego otrzymuje zasiłek chorobowy w wymiarze 100 proc. W celu otrzymania odszkodowania z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, po całkowitym zakończeniu leczenia należy złożyć wniosek o wypłatę. ZUS skieruje poszkodowanego pracownika na komisję lekarską, gdzie określany jest stopień uszczerbku na zdrowiu. Jednorazowo pracownik może otrzymać odszkodowanie w wysokości 20 proc. przeciętnego wynagrodzenia za każdy procent stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu.
W przypadku wypadku ze skutkiem śmiertelnym uprawnieni do odszkodowania są członkowie najbliższej rodziny poszkodowanego – należne kwoty ustalane są obwieszczeniem Ministra Rodziny i Polityki Społecznej w sprawie wysokości kwot jednorazowych odszkodowań z tytułu wypadku przy pracy lub choroby zawodowej. Jednak pomimo zapłaty składki na ubezpieczenie wypadkowe przez pracodawcę ZUS nie rekompensuje z niej wszystkich należnych poszkodowanemu świadczeń.
Poszkodowany może wystąpić do pracodawcy z roszczeniami o dodatkowe odszkodowanie, zadośćuczynienie za ból i cierpienie, zwrot kosztów leczenia, kosztów rehabilitacji, utraconych dochodów oraz renty wyrównawczej. Prawo do roszczeń przysługuje wtedy, gdy to pracodawca ponosi odpowiedzialność za wypadek w wyniku niezapewnienia bezpiecznych warunków pracy, np. gdy brakowało sprzętu wymaganego na danym stanowisku pracy albo przeszkolenia z zasad bezpieczeństwa. Zaniedbaniem zasad BHP przez pracodawcę będzie również pozostawienie na podłodze plątaniny kabli od urządzeń, takich jak komputery czy drukarka, w taki sposób, że łatwo się o nie potknąć.
W celu uniknięcia tak dużych konsekwencji finansowych, powinno się wykupić ubezpieczenie od odpowiedzialności cywilnej pracodawcy (OC pracodawcy). Należy przy tym zadbać o odpowiednią sumę gwarancyjną, ponieważ przy zbyt niskiej pracownik będzie mógł dochodzić dalszych roszczeń od firmy. To najważniejsza polisa dla firmy, która pokrywa roszczenia finansowe pracowników po wypadkach w pracy. Standardowe świadczenia z ZUS mogą być niewystarczające, a poszkodowani często dochodzą od pracodawcy dodatkowych kwot za uszczerbek na zdrowiu, zadośćuczynienie czy utracone zarobki.
Drugim ważnym ubezpieczeniem w firmie jest ubezpieczenie OC działalności gospodarczej. Posiadanie takiej polisy chroni firmę przed roszczeniami osób lub podmiotów trzecich, które doznały szkody na terenie firmy lub w związku z jej działalnością. Pracodawca może również zapewnić dodatkowe ubezpieczenia grupowe dla pracowników.
Ubezpieczenia wypadkowe lub na życie dla pracowników, finansowane przez pracodawcę, stanowią dodatkowe wsparcie finansowe po wypadku, ponieważ przeważnie ich sumy ubezpieczenia są znacznie wyższe niż świadczenia z ZUS. Polisy takie nie tylko zwiększają bezpieczeństwo pracowników, ale również wpływają na pozytywny wizerunek firmy.
OBOWIĄZKI PRACODAWCY:
- zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy
- zapewnienie środków ochrony indywidualnej
- szkolenia BHP
- tworzenie procedur i ich egzekwowanie
- zgłaszanie wypadków przy pracy
- wykupienie polisy OC
