W nowoczesnych zakładach przetwarzających szkło płaskie powszechnie korzysta się z maszyn i urządzeń, które ułatwiają logistykę. Wiele z nich znajduje zastosowanie na różnych etapach magazynowania i produkcji. Na tym zresztą nie kończy się ich przydatność – są też wykorzystywane podczas transportu szkła i jego montażu.
Na wielu etapach produkcji i montażu przeszkleń transport szkła odbywa się z wykorzystaniem maszyn i urządzeń, takich jak wózki widłowe, żurawie czy manipulatory. Dostępne są w wielu wariantach zarówno pod względem konstrukcji, jak i charakterystyki technicznej. Oznacza to, że każdy użytkownik – wytwórca zespoleń czy firma montażowa – znajdzie odpowiednie rozwiązanie.
Transport szkła w zakładzie: wózki widłowe i transportery
Jako pierwsze pojawiają się wózki widłowe, ponieważ są wykorzystywane już podczas rozładunku szkła. Mogą to być maszyny z silnikami spalinowymi, jednak ma to istotne ograniczenie – dopuszczalne jest używanie ich wyłącznie na zewnątrz. Ze względu na szkodliwość spalin, ale też zanieczyszczenie środowiska obecnie dominują wózki elektryczne, z których można korzystać zarówno poza halami, jak i w środku.
Wózki widłowe są wykorzystywane podczas takich prac, jak załadunek i rozładunek szkła, transport na krótki dystans, a także obsługa magazynu. Różnią się gabarytami i wagą, ponadto wydajnością pracy, udźwigiem (np. 20 t) oraz umiejscowieniem punktu ciężkości ładunku (np. 600 mm). Ogólnie można przyjąć, że im niżej znajduje się punkt ciężkości, tym większa jest stabilność widlaka. Maszyny są wyposażane m.in. w układ wspomagania kierownicy oraz systemy przeciwdziałające wypadkom, najczęściej w postaci skanerów laserowych.
Do podstawowego wyposażenia zaliczają się wózki czołowe, które umożliwiają jazdę w przód i tył i są wykorzystywane przede wszystkim do przemieszczania stojaków transportowych lub skrzyń z szybami z pojazdu do magazynu. Manewrowanie nimi wymaga odpowiedniej ilości miejsca.
Bardziej uniwersalne w zastosowaniu są wielokierunkowe wózki widłowe, które znakomicie sprawdzają się również w wąskich alejkach magazynów. Ich koła obracają się w zakresie do 90° i dzięki niezależnemu systemowi sterowania maszyny te mogą przemieszczać się w każdym kierunku. Oferują kilka trybów ruchu: do przodu/tyłu, bokiem – bez konieczności obracania ramy wózka, po skosie i z obrotem. Tego rodzaju wózkami można przewozić niepakowane pakiety szkła, szkło w osłonach typu „end cap” i na stelażach.
Do przemieszczania szyb na stojakach typu A i L służą z kolei elektryczne transportery szkła o różnym udźwigu (np. 50 t). Załadunek odbywa się poprzez wsunięcie platformy pod stelaż, a następnie uniesienie jej. Dostępne są również inteligentne wózki transportowe z napędem elektrycznym oraz autonomiczne wózki wyposażone w system automatycznej nawigacji przy użyciu technologii GPS lub LiDAR (Light Detection and Ranging) wykrywającej przeszkody i mierzącej odległości za pomocą światła laserowego.
W fabrykach o dużym stopniu automatyzacji korzysta się często z autonomicznych wózków widłowych AGV (Automated Guided Vehicles). Są one wyposażane w trawersy z przyssawkami próżniowymi i poruszają się po wyznaczonych stałych trasach bez udziału operatora.
Nowoczesne manipulatory do transportu szkła
Manipulatory, nazywane również podnośnikami, stanowią grupę urządzeń wykorzystywanych na wielu etapach przetwarzania szkła płaskiego oraz podczas montażu przeszkleń. Są przeznaczone do transportu, podnoszenia, przechylania i obracania szyb oraz zespoleń, również tych o bardzo dużych wymiarach i wadze.
Manipulatory mogą być zasilane z sieci o napięciu 230 V lub 400 V, a także z akumulatorów (24 V) – w tym przypadku ładowarka może być zewnętrzna lub wbudowana w maszynę. Szybko ładujące się baterie umożliwiają pracę nawet przez jeden dzień. Urządzenie wyposaża się w teleskopowe ramię zwiększające zasięg, który może wynosić od kilku metrów. Z kolei regulowany kąt chwytaka jest przydatny na budowie, ponieważ umożliwia poziomy montaż szklanych zadaszeń.
Dostępne są urządzenia pneumatyczne, wykorzystujące sprężone powietrze do sterowania, w tym wersje z pneumatycznym pochyłem oraz z pneumatycznym pochyłem i ręczną rotacją w różnym zakresie. Bardziej popularne są manipulatory próżniowe, gdzie szkło jest chwytane i trzymane dzięki wytworzonemu podciśnieniu. Można wybierać je pod kątem sposobu pozycjonowania szkła. Są więc takie, które podnoszą ładunek w pionie i mają ssawki utrzymujące tafle po obu stronach. Rotacyjne oferują możliwość obracania ładunku pod różnym kątem (np. 100° czy 270°, ale też 360°), kolejną grupę stanowią rotacyjno-uchylne, które również pochylają szyby – o 90°. Pochylenie i obrót mogą być sterowane manualnie lub elektrycznie.
Dostępne są wersje manipulatorów umożliwiające montaż do wideł wózka widłowego, a także takie, w których niektóre funkcje można obsługiwać zdalnie za pomocą pilota bezprzewodowego, a w sytuacjach awaryjnych – przewodowego. Dotyczy to m.in. działania pompy próżniowej i stopnia nachylenia szkła. Zaawansowane manipulatory oferują obowiązkowy test bezpieczeństwa na początku pracy, zaś szkło można zwolnić ze ssawek dopiero po jego odłożeniu. Bezpieczne obciążenie robocze można ustawić oddzielnie między podnoszeniem poziomym i pionowym. Z kolei podnoszenie szkła bez wystarczającego podciśnienia roboczego jest natychmiast zatrzymywane.
Nowoczesne chwytaki do szkła
Ważną częścią manipulatorów są chwytaki wyposażone w ssawki, które bezpiecznie utrzymują ładunek. Od liczby ssawek (od 4 do ponad 10) zależy maksymalny wymiar przemieszczanej szyby oraz jej waga. Im jest ich więcej, tym może być ona cięższa. W niektórych modelach można zastosować dodatkowe ssawki w celu zwiększenia udźwigu manipulatora lub wymienne – do szkła giętego. W większych urządzeniach bezpieczeństwo pracy zapewniają kilkuobwodowe systemy automatycznej pompy próżniowej. W niektórych modelach poszczególne ssawki można wyłączyć tymczasowo lub przy każdej procedurze podnoszenia. Nowoczesne chwytaki z wbudowanymi czujnikami precyzyjnie mierzą nacisk i dostosowują siłę chwytu do wagi oraz typu szkła.
Transport szkła i montaż na budowie, czyli manipulatory na budowie
W zakładzie produkcyjnym korzysta się m.in. z manipulatorów zawieszanych na konstrukcjach, takich jak słupy czy suwnice. Natomiast podczas montażu przeszkleń wykorzystywane są urządzenia mobilne oraz przeznaczone do zawieszenia na dźwigu samochodowym.
Mobilne mają różną szerokość, w tym niewielką (np. 65 lub 76 cm), co pozwala na przewożenie tafli szkła czy przeszkleń przez wąskie przejścia. Rozkładane hydrauliczne podpory asekuracyjne dodatkowo zwiększają bezpieczeństwo podczas pracy z ładunkami na znacznych wysokościach. Jeśli chodzi o mobilność urządzenia, to duże znacznie mają koła. Mogą to być koła pneumatyczne o dużej średnicy, co ułatwia poruszanie się w różnym terenie oraz koło skrętne o szerokim kącie obrotu, co z kolei ułatwia manewrowanie w ograniczonej przestrzeni. Na budowach przydatne są modułowe wersje manipulatorów, łatwe do rozmontowania i przeniesienia, do przetransportowania wystarczy samochód dostawczy. Za stabilność odpowiadają ruchome i możliwe do zdjęcia przeciwwagi w tylnej części wózka. W wyposażeniu często można znaleźć system automatycznej pompy próżniowej zasilanej akumulatorem.
Wśród manipulatorów próżniowych oddzielną grupę stanowią roboty montażowe. Są to samobieżne urządzenia akumulatorowe oferujące funkcje podnoszenia, obracania i pochylania szyb, wyposażone w siłowniki elektryczno-hydrauliczne i w wielu modelach umożliwiające bezprzewodowe zdalne sterowanie. Bezpieczeństwo manewrowania ładunkiem zapewniają czujniki podciśnienia oraz system automatycznego uzupełnienia podciśnienia, a nieprawidłowości są sygnalizowane alarmem dźwiękowym. Wszystkie ruchy, takie jak podnoszenie, przechylanie, ruchy boczne są kontrolowane elektronicznie. W wyposażeniu może znaleźć się gniazdo 24 V do ładowania narzędzi i urządzeń takich jak wkrętarka czy sprężarka. Wielofunkcyjne roboty mogą mieć hydrauliczną wciągarkę z wysięgnikiem i widły do podnoszenia palet.
W trudnym terenie przydadzą się maszyny z napędem na szerokie przednie koła i oponami odpornymi na przebicie, a także manipulatory lub roboty na gąsienicach. Gąsienice lepiej sprawdzają się w trudnym terenie – mają większą przyczepność niż koła, a nacisk rozkłada się równomiernie, co minimalizuje ryzyko zapadania się maszyny. Tego rodzaju roboty mogą być wyposażone w gąsienice główne (napędzane bezpośrednio) i pomocnicze (z napędem pośrednim). Gąsienice pomocnicze, zamontowane z przodu maszyny, są dodatkowo wyposażane w napędy umożliwiające ich unoszenie i opuszczanie.
Praca na wysokości: żurawie do szkła
Urządzeniami, które umożliwiają transport szkła na wysokości, są żurawie. Można je wykorzystywać do załadowywania i rozładowywania szkła z pojazdów oraz przemieszczania przeszklenia na linii produkcyjnej, ale są też używane na budowach.
Stacjonarne urządzenia są dostępne jako mocowanie na fundamencie, stalowym słupie lub wsporniku ściennym. Wysięgnik, czyli ramię żurawia, jest obrotowy w zakresie do 270° lub 360°, z wyjątkiem przyściennych, które mają zakres 180°. Zakończony jest chwytakiem i umożliwia przenoszenie tafli szkła z magazynu na maszyny obróbcze. Przy czym sam chwytak może pracować jako niezależne urządzenie.
Żurawie różnią się całkowitą wysokością, mogą sięgać ok. 6 m, a także udźwigiem i długością ramion. Zasilane są elektrycznie, za pomocą kabla umieszczonego w ramieniu. Umieszczony w nim mechanizm jezdny zapewnia płynną i łatwą obsługę, co jest szczególnie istotne w przypadku żurawi obsługiwanych ręcznie. Ładunek jest podnoszony za pomocą wciągarki: elektrycznej, łańcuchowej lub linowej.
Oprócz stacjonarnych oferta żurawi obejmuje również pełną gamę żurawi wykorzystywanych w miejscu montażu szkła. Dużą grupę stanowią takie, w których zasadnicza część urządzenia, czyli kolumna, jest zamontowana na stabilnej ramie osadzonej na kółkach. Inne z kolei są zamontowane na stałe na skrzyni samochodu dostawczego bądź na przyczepie. Ponadto dostępne są mobilne miniżurawie z przeciwwagami oraz żurawie hydrauliczne. Niewielkie żurawie mogą być zasilane akumulatorami, inne wyposażone są w silnik. Coraz więcej modeli umożliwia zdalne sterowanie pilotem.
Żurawie mają rozsuwane hydraulicznie wysięgniki z regulacją długości w kilku pozycjach, różny udźwig i wysokość podnoszenia. Ta zaś może być sterowana za pomocą ręcznej pompy hydraulicznej. Z kolei zdalne sterowanie zapewnia wygodę obsługi. Podczas montażu przeszkleń dobrze sprawdzają się m.in. mobilne minidźwigi. W wielu modelach ramię podnośnika i kierownica mogą być łatwo złożone, co znacznie ułatwia transport. Za stabilność urządzenia odpowiadają przeciwwagi, z kolei podnoszenie może być obsługiwane ręcznie lub hydraulicznie. Urządzenia mogą poruszać się na kołach lub gąsienicach. Zazwyczaj w standardowym wyposażeniu znajduje się hak zamocowany na łączniku umożliwiającym obrót o 360°. Dodatkowo oferowany jest też chwytak próżniowy.
