Każdego dnia w Unii Europejskiej podczas wymiany stolarki otworowej powstaje ponad 2000 ton zużytych profili okiennych z PCW. To masa cennego surowca, który zamiast na wysypiskach może zyskać drugie życie w nowych produktach. Recykling okien PCW staje się więc realną koniecznością zarówno z przyczyn środowiskowych, jak i biznesowych.
W ostatnich latach branża okienna coraz mocniej stawia na zrównoważony rozwój. Polscy i europejscy producenci okien z PCW dostrzegają rosnące znaczenie gospodarki obiegu zamkniętego, gdzie materiały krążą wielokrotnie, ograniczając zużycie surowców pierwotnych. Choć w Polsce proces ten nie jest jeszcze tak rozpowszechniony jak w krajach Europy Zachodniej, staje się coraz popularniejszy. Efektywny recykling okien z PCW pozwala bowiem zmniejszyć ilość odpadów z tworzyw sztucznych i przyczynia się do ochrony środowiska, a jego zastosowanie jest wymagane w wielu przetargach, szczególnie przy inwestycjach zagranicznych.
Co mówią wymagania?
Regulacje prawne zarówno w Polsce, jak i na poziomie Unii Europejskiej coraz mocniej akcentują potrzebę odzysku materiałów z odpadów budowlanych. Już od 2020 r. kraje UE zobowiązane są do osiągnięcia co najmniej 70 proc. recyklingu odpadów budowlanych i rozbiórkowych (z wyłączeniem niebezpiecznych). Stare okna z PCW zaliczają się do tej kategorii, co oznacza, że ich ponowne wykorzystanie jest elementem unijnych celów środowiskowych. Dodatkowo Europejski Zielony Ład i towarzysząca mu Fala Renowacji promują wymianę stolarki na energooszczędną, pod warunkiem jednak, że zużyte okna nie trafią na wysypiska, lecz zostaną zawrócone do obiegu materiałowego.
W Polsce obowiązujące przepisy jasno zabraniają wyrzucania starych okien do zwykłych śmieci. Są one traktowane jako odpad, który musi zostać przekazany do odpowiedniej utylizacji lub recyklingu. Co istotne, inwestor (właściciel budynku wymieniający stolarkę) ma prawny obowiązek zapewnić legalne pozbycie się starych okien, np. poprzez przekazanie ich do PSZOK-u lub firmie mającej zezwolenie na gospodarowanie takimi odpadami.
Niestety, przedstawiciele branży wskazują, że aktualny system prawny w Polsce nie ułatwia procesu, jakim jest recykling okien PCW. Obecne przepisy w znacznym stopniu uniemożliwiają efektywne przetwarzanie i ponowne wykorzystanie surowców pozyskiwanych ze starych okien, co blokuje rozwój gospodarki cyrkularnej. Problemem jest m.in. klasyfikacja odpadów: odpady budowlane (w tym okienne) nie są traktowane jak komunalne, więc gminy nie organizują ich odbioru w standardowym systemie. Organizacje branżowe apelowały do Ministerstwa Klimatu o zmiany prawne, takie jak wprowadzenie legalnej definicji „zużytego wyrobu stolarki” jako odpadu konsumpcyjnego oraz włączenie starych okien do strumienia odpadów zbieranych selektywnie bez zbędnych obciążeń administracyjnych. Ułatwiłoby to tworzenie sprawnego systemu odbioru i recyklingu okien pochodzących z remontów. Postulowane było również wprowadzenie zakazu składowania tego typu odpadów, aby wymusić ich odzysk materiałowy.
Inicjatywy branżowe: VinylPlus, Rewindo i Oknorec
W odpowiedzi na rosnące wymagania ekologiczne i brak formalnego systemu branża okienna sama podjęła liczne inicjatywy na rzecz recyklingu okien tworzywowych.
Recykling okien PCW w Europie: rola VinylPlus
Na poziomie europejskim kluczową rolę odgrywa program VinylPlus – to dobrowolna inicjatywa branży, która od ponad dekady wyznacza cele w zakresie zrównoważonego rozwoju. Jednym z priorytetów jest usprawnienie systemu recyklingu produktów z PCW (w tym profili okiennych) i stopniowe zwiększanie udziału surowca wtórnego w produkcji nowych wyrobów. W praktyce VinylPlus koordynuje sieć podmiotów (recyklerów, producentów) w ramach platformy Recovinyl, która zajmuje się zbiórką i certyfikacją recyklatów PCW w Europie. Program ten wyznaczył ambitne cele, m.in. odzyskiwanie 1 mln ton PCW rocznie do 2030 r. do ponownego wykorzystania w nowych produktach. W jego ramach możliwe jest uzyskanie VinylPlus® Product Label – dobrowolnego znaku jakości ekologicznej przyznawanego wyrobom z PCW spełniającym surowe kryteria zrównoważonego rozwoju, m.in. określony udział recyklatu, niską emisję w produkcji, odpowiedzialne zarządzanie chemikaliami itp.
Mimo pewnych spadków w ostatnich latach (spowodowanych m.in. dekoniunkturą w budownictwie i konkurencją taniego surowca pierwotnego) branża utrzymuje wysoki poziom recyklingu. Europejscy recyklerzy w 2023 r. wyprodukowali ok. 1,4 mln ton tworzyw z recyklingu, z czego ponad połowę stanowiło PCW. Najnowszy raport wskazuje, że w 2024 r. w ramach VinylPlus poddano recyklingowi 724 638 ton odpadów z PCW (spadek o 1,8 proc. r/r), z czego największą część stanowiły profile okienne (396 677 t).
Rewindo: praktyczny model recyklingu okien PCW w Niemczech
Kolejny przykład inicjatywy branżowej stanowi Rewindo, które jest wspólnym projektem niemieckich producentów profili z PCW, funkcjonującym od ponad 20 lat. Obejmuje cały łańcuch wartości: od zbiórki starych okien (organizuje kontenery na place rozbiórek, sieć punktów zbiórki), poprzez transport, recykling (oczyszczanie, rozdrabnianie, separacja szkła i metalu, regranulacja PCW), aż po współpracę z systemodawcami profili w celu wykorzystania regranulatu w nowych produktach. Działa nie tylko operacyjnie, ale też promocyjnie poprzez prowadzenie kampanii informacyjnych zachęcających do recyklingu okien. Skuteczność Rewindo uczyniła z niego wzór dla innych krajów; obecnie EPPA we współpracy z Rewindo działa na rzecz rozwoju analogicznego systemu zbiórki okien w Polsce. Producentom korzystającym z recyklatu Rewindo zapewnia stabilne źródło wysokiej jakości granulatu i gwarancję, że pochodzi on ze sprawdzonego procesu, co ma znaczenie np. przy certyfikacji produktów. Efekty Rewindo widać w statystykach – według danych w 2024 r. osiągnięto przerób 44 tys. ton starych okien, notując wzrost o 2,5 proc. mimo wcześniejszego spowolnienia.
Oknorec: polska inicjatywa budowy systemu wspierającego recykling okien PCW
Polska branża okienna również podejmuje działania w celu ułatwienia recyklingu starej stolarki, choć jeszcze daleko do osiągnięcia takich rezultatów jak za zachodnią granicą. Pod egidą EPPA uruchomiono projekt Oknorec, który ma zjednoczyć wszystkich uczestników rynku okiennego w Polsce (dostawców profili, producentów okien, firmy demontażujące, recyklerów) wokół budowy efektywnego systemu zbiórki i recyklingu okien PCW. Zakłada się tworzenie gęstej sieci punktów zbiórki w całym kraju, skąd będą one trafiały do wyspecjalizowanych zakładów zajmujących się przetwarzaniem tworzywa. Jedną z inicjatyw było włączenie kwestii recyklingu okien do rządowego programu „Czyste Powietrze”, tak aby przy dofinansowaniach do wymiany okien uwzględnić również pokrycie kosztów ekologicznej utylizacji, ale na ten moment nie zostało to wdrożone.
Nowe projekty na polskim rynku
W 2025 roku została również uruchomiona inicjatywa Recobud. Za projektem stoją trzy firmy reprezentujące różne obszary związane z produkcją, recyklingiem i zagospodarowaniem odpadów budowlanych. Saint-Gobain reprezentowany jest w projekcie przez dwie spółki: Saint-Gobain Glass i Glassolutions. Drugim partnerem jest Metal-Plast (specjalizujący się w recyklingu odpadów z PCW), zaś trzecim PreZero, firma działająca w sektorze gospodarki odpadami i ochrony środowiska. Odpowiada za zbiórkę i transport odpadów oraz dysponuje infrastrukturą do ich przetwarzania. W ramach programu przewidziano kilka ścieżek współpracy. Firmy, które regularnie wymieniają stolarkę, mogą liczyć na stałe kontenery dostarczane bezpośrednio na plac budowy lub do zakładów. Inicjatywa przewiduje również obsługę większych inwestycji. Tam, gdzie wymienianych jest co najmniej 150 okien, Recobud oferuje indywidualne wsparcie organizacyjne, w tym transport oraz doradztwo w przygotowaniu dokumentacji.
Własne linie do recyklingu okien PCW
Warto wspomnieć, że producenci profili okiennych od lat inwestują we własne zakłady recyklingu. Pierwszy z dostawców profili już w 1995 roku uruchomił pionierską linię recyklingu okien w obiegu zamkniętym. Obecnie większość dużych marek ma specjalistyczne instalacje umożliwiające przetwarzanie i ponowne wykorzystanie surowców, np. Veka i Deceuninck mają własne centra recyklingu PCW. Często współpracują one z lokalnymi zakładami na zasadzie partnerstwa, np. w Polsce Metal-Plast stał się jednym z największych recyklerów, a od 2022 r. należy do sieci Rewindo. Współpracuje już z ponad 700 firmami z branży stolarki w Polsce, skupując od nich odpady z PCW, które przerabia na wysokiej jakości regranulat.
Innym przykładem jest założona w 2024 roku firma RPVC, która koncentruje się na odbiorze i recyklingu stolarki okiennej i drzwiowej z demontażu, z nastawieniem na sprawną logistykę. Model RPVC bazuje na sieci punktów zbiórki w różnych regionach Polski i odbiorze materiału od partnerów, zarówno większych podmiotów (np. deweloperów), jak i mniejszych firm remontowo-demontażowych. Według deklaracji spółki w 2025 roku odebrała ona z całej Polski ok. 1000 ton zużytych ram okiennych i drzwiowych, a do współpracy pozyskała blisko 75 partnerów z kraju i zagranicy.