5 marca 2026 r. weszła w życie ustawa z 23 stycznia 2026 r. o wygaszeniu rozwiązań wynikających z ustawy o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa oraz o zmianie niektórych innych ustaw. Nowe przepisy oznaczają stopniowe odchodzenie od specustawy i przejście do zasad opartych na ogólnych regulacjach dotyczących powierzania pracy cudzoziemcom. Jednocześnie ochrona czasowa dla obywateli Ukrainy nie wygasa – zgodnie z decyzjami unijnymi obowiązuje ona do 4 marca 2027 r.
Co zmienia ustawa, która weszła w życie 5 marca 2026 r.
Nowe przepisy porządkują sytuację pobytową i zawodową obywateli Ukrainy w Polsce. Najważniejsza zmiana polega na tym, że dalsze obowiązywanie ochrony czasowej w Polsce zostało powiązane z unijnym mechanizmem tymczasowej ochrony, wprowadzanym i przedłużanym decyzjami Rady UE. W praktyce oznacza to, że osoby uciekające przed wojną w Ukrainie nadal korzystają w Polsce z ochrony czasowej, ale już w ramach nowego modelu prawnego.
Ochrona czasowa dla obywateli Ukrainy do 4 marca 2027 r.
Z punktu widzenia obywateli Ukrainy kluczowe jest to, że ochrona czasowa została utrzymana do 4 marca 2027 r. Do tego dnia osoby objęte tym reżimem pozostają beneficjentami ochrony także na terytorium Polski. Ustawa nie kończy więc ochrony z dniem 5 marca 2026 r., lecz wygasza część szczególnych rozwiązań, pozostawiając w mocy najważniejsze uprawnienia pobytowe i zawodowe.
PESEL UKR i Diia.pl – co pozostaje ważne
Po 5 marca 2026 r. zachowują ważność numer PESEL ze statusem UKR oraz elektroniczny dokument Diia.pl w aplikacji mObywatel. Oznacza to, że osoby, które już uzyskały ten status, nie muszą ponownie przechodzić całej procedury. Osoba przybywająca do Polski w celu schronienia przed wojną ma natomiast 30 dni na uzyskanie numeru PESEL ze statusem UKR, który potwierdza korzystanie z ochrony czasowej. Do nadania statusu nadal wymagane jest okazanie ważnego dokumentu podróży, najczęściej paszportu, a wniosek składa się w urzędzie miasta lub gminy.
Trzyletni okres przejściowy w zatrudnieniu do 4 marca 2029 r.
Ustawa wprowadza także trzyletni okres przejściowy. Do 4 marca 2029 r. obywatele Ukrainy legalnie przebywający w Polsce, także ci bez statusu PESEL UKR, mogą podejmować pracę na podstawie powiadomienia. To ważna informacja zarówno dla pracowników, jak i dla firm, które korzystają z uproszczonej ścieżki zatrudnienia.
Jakie dokumenty i uprawnienia zachowują ważność do 4 marca 2027 r.
Do 4 marca 2027 r. utrzymano w mocy przedłużone terminy dotyczące kilku istotnych dokumentów i uprawnień. Chodzi o:
- okresy pobytu na podstawie wiz krajowych oraz ważność takich wiz wydanych obywatelom Ukrainy, których termin zakończenia przypada od 24 lutego 2022 r.;
- okresy ważności zezwoleń na pobyt czasowy udzielonych obywatelom Ukrainy, których koniec przypada od 24 lutego 2022 r.;
- okresy ważności kart pobytu, polskich dokumentów tożsamości cudzoziemca oraz dokumentów „zgoda na pobyt tolerowany”, jeśli ich termin upływa od 24 lutego 2022 r.;
- okres pobytu uznawanego za legalny dla obywateli Ukrainy, którzy po 24 lutego 2022 r. wyczerpali dopuszczalny okres pobytu na podstawie wizy Schengen, wizy długoterminowej, dokumentu pobytowego wydanego przez inne państwo Schengen lub w ramach ruchu bezwizowego;
- okres, w którym w postępowaniu o zezwolenie na pobyt czasowy w celu prowadzenia działalności gospodarczej nie stosuje się wobec obywatela Ukrainy określonego wymogu dotyczącego wielkości lub jakości prowadzonej działalności.
Zobacz również
Nowa ustawa o pomocy obywatelom Ukrainy
Od 30 września 2025 obowiązuje ustawa przedłużająca legalny pobyt obywateli Ukrainy w Polsce do 4 marca 2026 r. Wprowadza też zmiany w świadczeniu 800+ i zasadach dostępu do opieki zdrowotnej.
Przedłużenie specustawy dla obywateli Ukrainy do 2026 roku – nowe zasady pobytu i pracy w Polsce
Polska przedłuża specustawę dla obywateli Ukrainy do 2026 r. Sprawdź zasady pobytu, pracy, świadczeń i podatków w nowelizacji ustawy.
Legalne zatrudnienie obywateli Ukrainy w Polsce
Po wybuchu wojny w Ukrainie, Polska wprowadziła specjalne przepisy dotyczące legalnego zatrudnienia obywateli Ukrainy. Dowiedz się jak wygląda procedura zatrudnienia obywateli Ukrainy w świetle nowych regulacji prawnych.