Do 29 maja Polska ma czas na wdrożenie do krajowego prawa przepisów wynikających z unijnej dyrektywy EPBD dotyczącej zeroemisyjnego budownictwa. Wraz ze zbliżaniem się tej daty coraz częściej mówi się o technologiach, które pomagają lepiej zarządzać energią w budynkach. Z potrzeby zwrócenia większej uwagi na ich rolę powstała inicjatywa Global Shading Day – międzynarodowy dzień, przypadający na 21 marca, poświęcony systemom zacieniania, w który angażuje się także Somfy, członek Europejskiej Organizacji ES-SO.
Rok 2026 jest momentem, w którym europejskie regulacje klimatyczne zaczynają realnie wpływać na decyzje inwestycyjne i projektowe w sektorze budownictwa. Jednym z kluczowych narzędzi tej transformacji jest dyrektywa EPBD oraz planowane wprowadzenie klas energetycznych budynków od A do G jako czytelnego wskaźnika ich efektywności energetycznej.
Skala wyzwania
Wyzwanie stojące przed europejskim budownictwem jest ogromne. Jak szacuje Komisja Europejska, budynki odpowiadają za 36% emisji gazów cieplarnianych w UE i 40% zużycia energii końcowej, a 75% z nich pozostaje nieefektywnych energetycznie[1]. Jednocześnie 85-95% obecnych budynków będzie nadal użytkowanych w 2050 roku[2], co oznacza, że transformacja obejmuje nie tylko nowe inwestycje, lecz także modernizację istniejących zasobów.
Spełnienie nowych standardów będzie wymagało nie tylko dobrej izolacji czy wydajnych instalacji grzewczych, lecz także technologii pozwalających aktywnie zarządzać energią w budynku.
Technologie wspierające efektywność energetyczną
Coraz większą rolę zaczynają odgrywać rozwiązania z zakresu automatyki budynkowej oraz inteligentne systemy kontroli, rozwijane m.in. przez firmy takie jak Somfy. Jednym z obszarów, w których takie technologie znajdują zastosowanie, są zewnętrzne osłony przeciwsłoneczne.
Ich znaczenie wynika przede wszystkim z wpływu na bilans cieplny budynku. Zewnętrzne osłony przeciwsłoneczne ograniczają latem nagrzewanie się pomieszczeń, a zimą pomagają zatrzymać ciepło wewnątrz budynku. Według analiz prowadzonych na zlecenie Somfy rolety zewnętrzne mogą obniżyć temperaturę w pomieszczeniach nawet o 4-7°C, ograniczając potrzebę korzystania z klimatyzacji. W sezonie grzewczym wspierają natomiast wykorzystanie naturalnych zysków ciepła w ciągu dnia i ograniczają jego straty po zmroku, co może zmniejszyć zużycie energii potrzebnej do ogrzewania nawet o 10-30%.
– Wpływ osłon przeciwsłonecznych na bilans energetyczny budynków jest mierzalny nie tylko w skali pojedynczego domu, ale także całych rynków. Badania Europejskiej Organizacji Osłon Przeciwsłonecznych (ES-SO) pokazują, że odpowiednie zarządzanie roletami i żaluzjami może zmniejszyć zapotrzebowanie na ogrzewanie nawet o 15% w Europie Północnej, 17% w Europie Środkowej i 41% w Europie Południowej[3] – komentuje Małgorzata Jasińska, Dyrektorka Zarządzająca Somfy w Europie Wschodniej.
Europa korzysta z tego rozwiązania częściej niż Polska
W wielu krajach Europy zewnętrzne osłony stały się już standardowym elementem nowoczesnej architektury. We Francji aż 75% nowych budynków wyposażonych jest w rolety zewnętrzne, w Czechach około 38%, podczas gdy w Polsce rozwiązania tego typu pojawiają się wciąż w zaledwie około 10% inwestycji[4].
Znaczenie takich technologii dostrzegają także europejskie programy wspierające poprawę efektywności energetycznej budynków. Przykładem są Czechy, gdzie w programie Nová zelená úsporám uwzględniono zewnętrzne systemy zacieniania jako rozwiązania pomagające ograniczać przegrzewanie budynków. W Polsce programy wsparcia koncentrowały się dotychczas głównie na działaniach takich jak termomodernizacja, wymiana źródeł ciepła czy instalacje odnawialnych źródeł energii.
Budynek zeroemisyjny jako efekt synergii rozwiązań
Budynek spełniający wymogi zeroemisyjności jest efektem współdziałania wielu rozwiązań projektowych i instalacyjnych. Kluczowe są, m.in. dobra izolacja, szczelność budynku, energooszczędna stolarka, wentylacja z odzyskiem ciepła, ale także niedocenione do tej pory zarządzanie energią słoneczną przenikającą przez przeszklenia. W tym kontekście inteligentnie sterowane systemy osłonowe stają się realnym narzędziem zwiększającym efektywność energetyczną budynków.
[1] commission.europa.eu
[2] commission.europa.eu
[3] ES-SO, Standardowe strategie sterowania osłonami okiennymi w obiektach mieszkalnych i biurowych, marzec 2025
[4] Dane Somfy
