Nawet okno o bardzo dobrych parametrach laboratoryjnych może po zamontowaniu stać się miejscem przecieków, przewiewów i strat ciepła. O końcowej jakości przegrody decyduje bowiem nie tylko sam wyrób, lecz także sposób jego zamocowania, podparcia i uszczelnienia w otworze budowlanym.
Dlatego prawidłowego montażu nie należy oceniać wyłącznie na podstawie wyglądu zastosowanych taśm, piany montażowej czy deklaracji wykonawcy. Jego skuteczność można i należy weryfikować poprzez badania szczelności wykonane w rzeczywistych warunkach zabudowy.
Mobilne Laboratorium Techniki Budowlanej – MLTB wykonuje badania okien, drzwi, fasad oraz ich połączeń z konstrukcją budynku zarówno w laboratorium, u producenta, jak i bezpośrednio na budowie.
SZCZELNE OKNO NIE ZAWSZE OZNACZA SZCZELNY MONTAŻ
Parametry podawane przez producenta dotyczą najczęściej kompletnego okna lub drzwi badanego w określonych warunkach laboratoryjnych. Po dostarczeniu wyrobu na budowę powstaje jednak nowy układ:
okno lub drzwi + elementy mocujące + materiały uszczelniające + podłoże budowlane.
Każdy z tych elementów może mieć wpływ na końcowy rezultat. Nawet prawidłowo wykonane okno nie zachowa swoich właściwości, jeżeli zostanie zamontowane bez właściwego podparcia, z odkształconą ramą albo z nieszczelnym połączeniem pomiędzy ościeżnicą i murem.
Nieszczelności mogą występować między innymi:
- na połączeniu ościeżnicy z murem;
- pod progiem drzwi lub konstrukcji przesuwnej;
- przy profilach podokiennych i poszerzeniach;
- w narożach membran i taśm uszczelniających;
- przy łączeniu kilku ram;
- wokół kotew, konsol i elementów mocujących;
- na styku parapetu, progu i systemu elewacyjnego;
- w połączeniach pomiędzy oknem a konstrukcją fasady.
Z tego powodu podczas odbioru należy rozróżnić szczelność samego wyrobu od szczelności jego zabudowy.
NA CZYM POLEGA PRAWIDŁOWY MONTAŻ?
Prawidłowy montaż powinien zostać zaprojektowany odpowiednio do rodzaju okna lub drzwi, ich wymiarów i ciężaru, konstrukcji ściany, położenia w otworze oraz obciążeń występujących podczas użytkowania.
Nie istnieje jeden uniwersalny sposób montażu właściwy dla wszystkich budynków. Innych rozwiązań wymaga standardowe okno rozwierno-uchylne, innych ciężkie drzwi zewnętrzne, a jeszcze innych wielkogabarytowa konstrukcja przesuwna lub fasada.
Stabilne zamocowanie i przeniesienie obciążeń
Ciężar konstrukcji powinien zostać przekazany na budynek przez odpowiednio rozmieszczone podpory, klocki nośne, konsole albo systemowe profile montażowe. Pianka poliuretanowa, taśma rozprężna lub membrana nie są elementami przeznaczonymi do przenoszenia ciężaru okna.
Szczególnej uwagi wymagają progi drzwi, okien balkonowych i konstrukcji przesuwnych. Brak stabilnego podparcia może prowadzić do ugięcia progu, problemów z działaniem okuć, rozszczelnienia połączeń, a w skrajnych przypadkach również do uszkodzenia konstrukcji.
Zachowanie prawidłowej geometrii
Ościeżnica powinna zostać zamontowana z zachowaniem wymaganych pionów, poziomów, przekątnych i szerokości szczeliny montażowej. Nadmierne dokręcenie kotew lub dybli może odkształcić profil i zmienić docisk uszczelek.
W rezultacie okno, które przed montażem działało prawidłowo, po zamocowaniu może wykazywać przewiewy, przecieki albo zwiększone siły potrzebne do jego otwierania i zamykania.
Wielowarstwowe uszczelnienie połączenia
W prawidłowo zaprojektowanym połączeniu można wyróżnić trzy podstawowe strefy funkcjonalne:
- Warstwę wewnętrzną, której zadaniem jest ograniczenie przepływu powietrza oraz przenikania wilgoci z pomieszczenia do szczeliny montażowej.
- Warstwę środkową, zapewniającą izolacyjność cieplną i akustyczną.
- Warstwę zewnętrzną, chroniącą połączenie przed wodą opadową i wpływem warunków atmosferycznych.
Konkretne materiały powinny być dobierane do konstrukcji ściany, rodzaju elewacji, szerokości szczeliny oraz przewidywanych przemieszczeń. Sam fakt zastosowania taśmy lub membrany nie jest jeszcze dowodem prawidłowego wykonania montażu.
Liczy się ciągłość uszczelnienia, przygotowanie podłoża, zgodność zastosowanych materiałów, wykonanie naroży i zakończeń oraz prawidłowe połączenie z hydroizolacją budynku.
DLACZEGO OGLĘDZINY NIE WYSTARCZAJĄ?
Oględziny są ważną częścią odbioru, ale pozwalają wykryć przede wszystkim błędy widoczne. Nie pokazują natomiast, czy powietrze nie przepływa pod profilem podokiennym, za membraną, przez połączenie narożne albo wokół elementu mocującego.
Podobnie ślady wilgoci widoczne po deszczu nie zawsze jednoznacznie wskazują miejsce powstania nieszczelności. Woda może wniknąć w jednym miejscu, przemieścić się wewnątrz profilu lub warstw elewacji i pojawić się w zupełnie innym punkcie.
Dlatego skuteczność montażu najlepiej oceniać w kontrolowanych warunkach, poprzez wytworzenie różnicy ciśnienia pomiędzy zewnętrzną i wewnętrzną stroną badanej konstrukcji.
BADANIE PRZEPUSZCZALNOŚCI POWIETRZA
Podczas badania przepuszczalności powietrza wokół zamontowanego okna, drzwi albo fragmentu fasady wykonywana jest szczelna komora badawcza. Następnie za pomocą odpowiedniej aparatury wytwarza się nadciśnienie lub podciśnienie i mierzy ilość powietrza przepływającego przez badany układ.
Przed rozpoczęciem pomiarów zasadniczych należy sprawdzić szczelność samej komory oraz jej połączeń, aby jej nieszczelności nie zostały błędnie przypisane badanemu elementowi. Taką procedurę stosuje MLTB podczas badań wykonywanych na obiektach.
Dla kompletnych okien i drzwi metodę badania przepuszczalności powietrza określa norma EN 1026. Badanie obejmuje oddziaływanie dodatnich i ujemnych różnic ciśnienia. W przypadku ścian osłonowych właściwą metodę opisuje EN 12153, obejmująca zarówno części stałe, jak i otwierane fasady.
Badanie umożliwia:
- ilościowe określenie przepływu powietrza;
- wskazanie ciśnienia, przy którym pojawia się nieszczelność;
- porównanie kilku okien lub różnych sposobów montażu;
- ocenę skuteczności wykonanych napraw;
- zlokalizowanie miejsc przepływu powietrza;
- odróżnienie nieszczelności okna od nieszczelności połączenia z budynkiem.
Do lokalizacji przecieków powietrza mogą być dodatkowo stosowane między innymi urządzenia do pomiaru lokalnej prędkości przepływu, znaczniki dymowe lub termowizja. Metody te mają jednak charakter pomocniczy. Sama termowizja nie zastępuje ilościowego badania przepuszczalności powietrza.
BADANIE WODOSZCZELNOŚCI
Badanie wodoszczelności nie powinno polegać wyłącznie na przypadkowym polewaniu okna wodą z węża. Aby wynik był miarodajny, należy kontrolować zarówno ilość wody dostarczanej na powierzchnię konstrukcji, jak i różnicę ciśnienia działającą na badany element.
Podczas badania zewnętrzna powierzchnia okna, drzwi lub fasady jest zraszana za pomocą odpowiednio przygotowanego systemu dysz. Jednocześnie w komorze badawczej stopniowo zwiększa się różnicę ciśnienia. W ten sposób odwzorowuje się oddziaływanie opadu deszczu połączonego z wiatrem.
Dla kompletnych okien i drzwi metodę badania określa EN 1027. Norma ta dotyczy samego wyrobu i nie obejmuje połączenia ramy okiennej lub drzwiowej z konstrukcją budynku. Oznacza to, że przy badaniu montażu należy jednoznacznie określić zakres badania, sposób przygotowania próbki oraz przyjęte kryteria oceny.
Dla ścian osłonowych badanie wodoszczelności pod ciśnieniem statycznym opisuje EN 12155. Obejmuje ono zarówno stałe, jak i otwierane części fasady.
Wynikiem badania nie powinna być wyłącznie informacja „przecieka” albo „nie przecieka”. Istotne jest ustalenie:
- przy jakim ciśnieniu pojawiła się woda;
- gdzie nastąpiło pierwsze przenikanie;
- czy przeciek dotyczył wyrobu, montażu, progu, parapetu czy elewacji;
- czy woda przedostała się na stronę wewnętrzną;
- czy doszło jedynie do kontrolowanego odprowadzenia wody w systemie profili;
- czy nieszczelność może być usunięta bez demontażu konstrukcji.
CO BADA MLTB NA BUDOWIE?
MLTB wykonuje badania szczelności między innymi dla:
- zamontowanych okien i drzwi zewnętrznych;
- okien balkonowych i drzwi tarasowych;
- konstrukcji przesuwnych i podnoszono-przesuwnych;
- okien zamontowanych w fasadach;
- fragmentów ścian osłonowych;
- połączeń ościeżnic z murem;
- progów, profili podokiennych i poszerzeń;
- połączeń fasady z konstrukcją budynku;
- konstrukcji po wykonaniu napraw lub prac uszczelniających.
Badanie może obejmować cały element wraz z montażem albo wybrane połączenie. Zakres powinien zostać ustalony przed wykonaniem komory badawczej, ponieważ od celu badania zależy sposób uszczelnienia jej obwodu oraz interpretacja uzyskanych wyników.
KIEDY WARTO PRZEPROWADZIĆ BADANIA?
Największą wartość przynoszą badania wykonane na odpowiednio wczesnym etapie inwestycji. Przetestowanie pierwszych reprezentatywnych montaży pozwala poprawić rozwiązania systemowe, zanim ten sam błąd zostanie powtórzony w kilkudziesięciu lub kilkuset oknach.
Badania warto zaplanować:
- po wykonaniu montażu wzorcowego;
- przed rozpoczęciem montażu seryjnego;
- przed zakryciem połączeń przez warstwy wykończeniowe;
- przy odbiorze częściowym lub końcowym;
- po stwierdzeniu przewiewów albo przecieków;
- przed rozpoczęciem kosztownych napraw;
- po wykonaniu napraw, w celu potwierdzenia ich skuteczności;
- w przypadku sporu pomiędzy inwestorem, wykonawcą i dostawcą stolarki.
Badanie wykonane przed zakryciem połączeń pozwala często usunąć nieprawidłowości bez demontażu gotowej elewacji, parapetów lub wykończenia wnętrza.
BADANIE JAKO ELEMENT KONTROLI JAKOŚCI
Badania szczelności nie powinny być traktowane wyłącznie jako sposób poszukiwania winnego po wystąpieniu szkody. Największą korzyść dają jako element zaplanowanego systemu kontroli jakości.
Dla inwestora oznaczają potwierdzenie, że zamontowane konstrukcje spełniają ustalone wymagania. Generalnemu wykonawcy umożliwiają ograniczenie ryzyka reklamacji. Producentowi pozwalają oddzielić właściwości wyrobu od jakości jego zabudowy. Dla firmy montażowej są natomiast obiektywnym potwierdzeniem prawidłowo wykonanej pracy.
MLTB łączy doświadczenie laboratoryjne z możliwością przeprowadzenia badań bezpośrednio na budowie. Odpowiednio przygotowane badanie pozwala nie tylko stwierdzić występowanie nieszczelności, ale przede wszystkim określić ich lokalizację, skalę oraz prawdopodobną przyczynę.
PRAWIDŁOWY MONTAŻ NALEŻY POTWIERDZAĆ WYNIKIEM
Prawidłowo zamontowane okno powinno być stabilnie podparte i zamocowane, zachowywać właściwą geometrię, działać bez nadmiernych oporów oraz posiadać ciągłe i skuteczne uszczelnienie połączenia z budynkiem.
Nie można jednak wiarygodnie potwierdzić tych właściwości wyłącznie na podstawie zdjęć, oględzin taśm lub nazwy zastosowanego systemu montażowego.
Dopiero badanie wykonane przy kontrolowanej różnicy ciśnienia pokazuje, jak okno, drzwi, fasada i ich połączenia zachowują się w warunkach zbliżonych do rzeczywistego oddziaływania wiatru i deszczu.
MLTB wykonuje profesjonalne badania szczelności stolarki i fasad w laboratorium, u producenta oraz bezpośrednio na budowie. Badania pomagają wykryć błędy, zweryfikować jakość montażu i potwierdzić skuteczność wykonanych napraw.
Mobilne Laboratorium Techniki Budowlanej – badamy, zanim nieszczelność stanie się kosztownym problemem.
