Europa stoi dziś wobec kilku nakładających się wyzwań: deficytu dostępnych cenowo mieszkań, rosnących kosztów energii, presji klimatycznej oraz problemów zdrowotnych wynikających z niskiej jakości budynków. Grupa VELUX wskazuje, że odpowiedzią może być modernizacja budynków, a nie tylko budowanie od nowa. Koncepcja Re:Living to nowe podejście do renowacji pokazujące jak w pełni wykorzystać potencjał istniejących zasobów budowlanych.
Modernizacja budynków zamiast budowania od nowa
Budynki odpowiadają za około 40 proc. końcowego zużycia energii w Europie i 36 proc. emisji globalnych gazów cieplarnianych. Wiele budynków europejskich nie spełnia norm związanych z efektywnością energetyczną. W Polsce aż 70% istniejącego zasobu jest nieefektywna energetycznie, w tym 15% z nich ma najgorszy standard i jest nazywanych tzw. wampirami energetycznymi. Jak alarmują eksperci z BPIE w Barometrze zdrowych Budynków 2024, opracowanym przez Grupę VELUX, co trzeci Europejczyk jest narażony na niezdrowe warunki klimatyczne w domu takie jak brak światła dziennego, świeżego powietrza, nadmierny hałas, wilgoć czy brak komfortu cieplnego. W Polsce jeden na czterech obywateli realnie mierzy się z tymi zagrożeniami na co dzień. Według analiz ponad 85 proc. obecnego zasobu budowlanego będzie nadal użytkowane w 2050 roku.
Re:Living VELUX: cztery etapy zmiany podejścia do renowacji
Widząc duży potencjał w poprawie i modernizacji istniejących budynków, Grupa VELUX opracowała nową koncepcję – Re:Living. Koncepcja została zaprezentowana w kontekście nowej Zielonej Księgi – „Mieszkania, których potrzebujemy na przyszłość, jaką pragniemy”- zainicjowanej przez Grupę VELUX we współpracy z ARTELIA, BPIE, RISE oraz No Objectives.
Dokument przedstawia holistyczne podejście do renowacji budynków, które rozszerza wcześniejszą, nagradzaną koncepcję Living Places (red. budowanie domów przystępnych cenowo, o niższym śladzie węglowym i jak najlepszym klimacie wewnętrznym) na obszar modernizacji istniejących budynków. Re:Living zakłada, że remont nie powinien być postrzegany jedynie jako techniczna poprawa parametrów budynku, ale jako szansa na stworzenie zdrowszego, bardziej dostępnego cenowo i komfortowego miejsca do życia.
Potencjał ukryty w istniejących zasobach – czy renowacja budynków jest przyszłością mieszkalnictwa?
Unia Europejska będzie potrzebować ponad 2 milionów dodatkowych domów rocznie. W tym kontekście samo nowe budownictwo nie wystarczy. Oznacza to, że ogromną część przyszłości mieszkaniowej Europy mogą stanowić istniejące budynki.
Nowa koncepcja stanowi, że Europa posiada wiele istniejących budynków, a wciąż ich potencjał został niewystarczająco wykorzystany. Idea Re:Living wskazuje, że poprzez remonty, adaptacje, odzyskiwanie pustych mieszkań, przebudowę niewykorzystanych budynków niemieszkalnych, konwersję poddaszy, rozbudowę istniejących obiektów czy lepsze wykorzystanie przestrzeni Europa mogłaby odblokować od 50 do 107 milionów dodatkowych domów. To potencjalne miejsce zamieszkania dla 115–246 milionów Europejczyków.
Wymaga to jednak przemyślenia jakie są potrzeby użytkowników, dostosowania ich do obecnych wymagań i ponownego wykorzystania. I to myślenie o modernizacji porzadkuje Re:Living. Idea skupia się wokół czterech etapów: Re:Think, Re:Scope, Re:Design i Re:Cover. Ich celem jest przejście od pojedynczych, często rozproszonych projektów remontowych do modelu, który może być bardziej dostępny, powtarzalny i skalowalny.
W praktyce oznacza to najpierw ponowne sprawdzenie jaki jest potencjał istniejącego budynku, następnie określenie realnego zakresu działań i zaprojektowanie rozwiązań odpowiadających na potrzeby użytkowników i środowiska, a wreszcie remont, czyli wdrożenie zmian, które poprawiają komfort, efektywność energetyczną i trwałość obiektu.
Zdrowy dom jako cel modernizacji
W szerszym ujęciu Re:Living wpisuje się w wieloletnią agendę Grupy VELUX dotyczącą zdrowych budynków. Myślenie o budynkach od lat zaczyna się od człowieka. Firma konsekwentnie pokazuje, że sektor budowlany powinien być oceniany nie tylko przez pryzmat kosztów i technologii, ale również wpływu na użytkowników i środowisko. Zdrowy dom to również przestrzeń z odpowiednim dostępem do światła dziennego, świeżego powietrza, właściwą wentylacją, ochroną przed wilgocią, hałasem i przegrzewaniem. Z tej perspektywy modernizacja nie jest wyłącznie inwestycją w mury, dach czy instalacje. Jest inwestycją w codzienne życie mieszkańców.
Potwierdzają to wnioski z Barometru Zdrowych Budynków, przygotowywanego we współpracy z ekspertami Buildings Performance Institute Europe. Raporty te pokazują, że jakość budynków ma znaczenie systemowe: dla zdrowia publicznego, polityki energetycznej, rynku pracy, produktywności i odporności klimatycznej. Zwiększenie dostępu do światła dziennego w miejscach pracy może podnieść produktywność nawet o 18 proc.
Termomodernizacja budynków – niższe rachunki, wyższa efektywność energetyczna
Koncepcja Re:Living wzmacnia również znaczenie termomodernizacji budynków. W Polsce temat ten jest szczególnie ważny ze względu na wiek wielu budynków, koszty energii oraz skalę potrzeb mieszkaniowych.
Dane z Barometru Zdrowych Budynków 2024 pokazują, że w Polsce 29 proc. gospodarstw domowych o niskich dochodach oraz 6 proc. wszystkich Polaków przeznacza ponad 40 proc. swoich dochodów na mieszkanie, energię i kredyt hipoteczny. To dowód, że modernizacja budynków jest również narzędziem przeciwdziałania ubóstwu energetycznemu.
W tym kontekście istotne są działania edukacyjne i zachęcające do zmian, takie jak akcja „WYmieniaMY”, promująca wymianę przestarzałych rozwiązań i poprawę jakości budynków. Program ten kompleksowo wspiera właścicieli domów w procesie wymiany okien dachowych – od doradztwa technicznego, przez dobór rozwiązań dopasowanych do indywidualnych potrzeb, aż po organizację montażu przez sprawdzonych wykonawców.
