Rok 2026 jest przełomowy, jeśli chodzi o wymagania związane z tzw. podatkiem od emisji. CBAM (Carbon Border Adjustment Mechanism) jest obowiązującym w Unii Europejskiej mechanizmem dostosowania cen na granicach z uwzględnieniem emisji CO2.
CBAM chroni europejskich producentów
CBAM, określany jako podatek od emisji, ma na celu wyrównanie kosztów emisji dwutlenku węgla między producentami europejskimi a importerami spoza Unii. Nakłada na przedsiębiorstwa obowiązek raportowania oraz zakupu certyfikatów odpowiadających emisjom wbudowanym w sprowadzane towary. W branży stolarki dotyczy zarówno producentów maszyn, jak i profili oraz elementów konstrukcyjnych stalowych i aluminiowych. Obejmie nie tylko koncerny, ale też mniejsze firmy sprowadzające min. 50 ton tych metali rocznie. Znajdą się więc wśród nich np. wytwórcy elementów złącznych, takich jak wkręty czy różnego rodzaju łączniki.
Raportowanie śladu węglowego
Obecnie od importerów surowców oraz półproduktów ze stali i aluminium wymagane jest raportowanie emisji gazów cieplarnianych i przekazywanie certyfikatów CBAM. Dotyczy to również firm związanych z branżą stolarki budowlanej, które wykorzystują te metale. Raporty mają zawierać dane o ilości importowanych towarów, rzeczywistych emisjach wbudowanych (bezpośrednich i pośrednich) oraz informacje o ewentualnych opłatach za emisje uiszczonych w kraju pochodzenia towaru. Dane muszą być weryfikowane przez akredytowanych weryfikatorów. Wymaga to uzyskania od zagranicznych dostawców szczegółowych informacji o procesach produkcyjnych i ich intensywności emisyjnej.
Proponowane jest też rozszerzenie zakresu certyfikatów o wyroby przemysłowe o wysokiej zawartości stali lub aluminium (ok. 79 proc.). Parlament Europejski ma przyjąć swoje stanowisko w tej sprawie we wrześniu tego roku.
Zgodnie z proponowanymi zmianami 1 stycznia 2028 r. do zakresu CBAM zostanie dodanych 180 produktów z niższego szczebla łańcucha wartości. Branża produkcyjna jest jednym z sektorów najbardziej dotkniętych nowymi wymaganiami. Jak podają eksperci, przedsiębiorstwa importujące surowce i półprodukty objęte podatkiem od emisji spoza Unii Europejskiej muszą liczyć się ze wzrostem cen materiałów wsadowych i komponentów.
Ile kosztuje ślad węglowy?
Opłaty za emisje CO2 są jednym z działań Unii Europejskiej, których celem jest zaostrzenie przepisów dotyczących importu m.in. stali i aluminium. Przykładowo za brak certyfikatu CBAM kara wynosi 100 euro/t CO2.
Importerzy muszą nabywać certyfikaty CBAM w ilości odpowiadającej emisjom wbudowanym w sprowadzane towary. W roku bieżącym ceny certyfikatów są podawane co kwartał, przy czym w I kwartale było to 75,36 euro za tonę, w II zaś 75,28 euro/t. Kolejne kwoty zostaną podane w październiku (za III kwartał) i w styczniu 2027 r. (IV kwartał). Ceny dotyczą wyłącznie emisji wbudowanych towarów objętych CBAM importowanych do Unii Europejskiej w danym kwartale. Od przyszłego roku będą aktualizowane co tydzień.
Obecnie import aluminium nie jest objęty limitami, jednak obowiązują cła antydumpingowe. Ich stawki mogą wynosić od kilkunastu do nawet kilkudziesięciu procent. W przypadku tego metalu koszt zależy np. od technologii produkcji aluminium, miksu energetycznego kraju pochodzenia czy aktualnej ceny uprawnień ETS.
Istotne zmiany dotyczą natomiast stali. Od lipca 2026 r. został ograniczony bezcłowy limit importu do 18,3 mln ton rocznie. W przypadku przekroczenia wyznaczonego kontyngentu stawka dodatkowego cła wynosi 50 proc. (zamiast dotychczasowych 25 proc.). Od 1 października 2026 r. importerzy będą musieli wskazać państwo, w którym stal została pierwotnie wytopiona w stanie ciekłym i po raz pierwszy odlana w postać stałą. W praktyce oznacza to potrzebę pozyskiwania od dostawców wiarygodnych dokumentów hutniczych, w szczególności certyfikatów typu mill test certificate. Chodzi też o dokumentację łańcucha dostaw według zasady „melt and pour”. Oznacza ona, że ważniejszy jest kraj wytapiania i odlewania stali niż jej przerabiania.
CBAM jako jeden z elementów procedury celnej
Od roku 2026 zgodność z CBAM jest weryfikowana już na etapie zgłoszenia celnego. I w tym miejscu pojawiają się nowe kody TARIC, zawierające 10 cyfr. Informują one administrację celną m.in. o statusie CBAM importera, umożliwiają automatyczną komunikację między systemami celnymi a rejestrem CBAM. Związane są ze statusem importera:
- Y128 – status Authorised CBAM Declarant oraz aktywny numer konta CBAM;
- Y238 – importer złożył wniosek o nadanie statusu CBAM, ale decyzja nie została jeszcze wydana;
- Y237 – towar pochodzi z Unii i nie obowiązuje go CBAM;
- Y137 – importer nie przekracza progu 50 ton towarów CBAM rocznie.
Bez właściwego kodu odprawa może zostać zablokowana, nawet jeśli towar jest prawidłowo sklasyfikowany taryfowo i objęty zerowym cłem. Od precyzyjnego kodu TARIC zależy też np. ostateczna wielkość stawki celnej.
Do stolarki aluminiowej, czyli drzwi, okien, ram do nich i progów drzwiowych, jest przypisany kod 7610 1000 00 (z zastosowaniem cła antydumpingowego). Podanie niewłaściwego kodu ma wymierne skutki finansowe dla importera. Przykładowo pewna firma podała ten kod dla sprowadzanych profili aluminiowych do progów drzwiowych. Jednak ze względu na brak elementów montażowych służby celne zdecydowały, że nie stanowią one produktów gotowych do użycia. Tym samym powinny mieć kod 7604 2990 90, do którego są przypisane wyższe stawki celne.
Jeśli chodzi o stal, to – przykładowo – pierwsze cyfry kodu TARIC 7308 są przypisane do konstrukcji gotowych (np. elementów fasad, zadaszeń, gotowych elementów konstrukcyjnych). Z kolei kątowniki, kształtowniki i profile ze stali niestopowej są przypisane do grupy kodów rozpoczynających się od cyfr 72.
