Najważniejsza wiadomość dla branży stolarki brzmi: nowe CPR nie spowodowało automatycznej wymiany wszystkich deklaracji i etykiet CE 8 stycznia 2026 roku. Przejście odbywać się będzie stopniowo. Dopóki dla danego okna lub drzwi właściwa jest norma zharmonizowana przywołana na podstawie rozporządzenia (UE) nr 305/2011, producent stosuje dotychczasową Deklarację właściwości użytkowych i dotychczasowe zasady oznakowania CE. Nowy zestaw obowiązków zacznie być stosowany dopiero wraz z nową zharmonizowaną specyfikacją techniczną przyjętą na podstawie CPR 2024 albo w ramach nowej ścieżki europejskiej oceny technicznej.
Pobierz praktyczne opracowanie: najważniejsze zmiany, terminy i działania przygotowawcze. Zachowaj je lub przekaż osobom odpowiedzialnym za dokumentację i badania w Twojej firmie.
https://badaniaokien.pl/assets_ngl/uploads/Przewodnik_CPR_2024_3110_dla_producentow_okien_i_drzwi_MLTB.pdf
Dwa systemy będą działały równolegle
Rozporządzenie (UE) 2024/3110 weszło w życie 7 stycznia 2025 roku, a większość jego przepisów stosuje się od 8 stycznia 2026 roku. Nie oznacza to jednak jednej daty przełączenia całego rynku. Normy zharmonizowane obowiązujące 8 stycznia 2026 roku na podstawie starego CPR zachowują znaczenie do ich wycofania przez Komisję Europejską. Ten sam producent może więc przez pewien czas mieć część wyrobów dokumentowanych według CPR 2011, a część już według CPR 2024. O wyborze systemu nie decyduje uznanie producenta, lecz podstawa techniczna właściwa dla konkretnego typu, kategorii i zamierzonego zastosowania wyrobu.
Mechanizm przejścia wygląda następująco. Komisja przyjmuje akt wykonawczy, który nadaje nowej normie zharmonizowanej charakter obowiązkowy. Co do zasady po roku zaczynają obowiązywać wymagania CPR 2024 dla objętej nią rodziny wyrobów, chyba że akt wskaże późniejszą datę. Od publikacji aktu producent może dobrowolnie przejść na nowy system, ale tylko po przeprowadzeniu całej wymaganej procedury i sporządzeniu Deklaracji właściwości użytkowych i zgodności. W ciągu kolejnego roku od daty rozpoczęcia obowiązkowego stosowania Komisja powinna wycofać odniesienia do starych norm dotyczących tej samej rodziny. Pozostawione w mocy przepisy CPR 2011 wygasną ostatecznie 8 stycznia 2040 roku.
Osobne terminy dotyczą europejskich dokumentów oceny i europejskich ocen technicznych. Europejskie dokumenty oceny opublikowane do 8 stycznia 2026 roku co do zasady zachowują ważność do 9 stycznia 2031 roku. Wyrobów nie będzie można wprowadzać do obrotu na podstawie europejskich ocen technicznych wydanych według tych dokumentów po 9 stycznia 2036 roku.
Z punktu widzenia producenta warto zapamiętać również dwie daty. Od 8 stycznia 2027 roku będzie stosowany art. 92 CPR 2024 dotyczący sankcji ustanawianych przez państwa członkowskie. Do 8 stycznia 2030 roku jednostki notyfikowane mają zostać ponownie ocenione i wyznaczone zgodnie z nowymi wymaganiami. Dokument European co-operation for Accreditation EA-2/17 S3 doprecyzowuje jednak, że wymagania organizacyjne CPR 2024 dotyczące jednostek notyfikowanych stosuje się już od 8 stycznia 2026 roku także do jednostek nadal notyfikowanych według CPR 2011. Dla producenta oznacza to możliwość zmian w procedurach, umowach i zakresie dokumentów wymaganych przez laboratorium lub jednostkę, zanim jego wyrób przejdzie na nową normę.
Deklaracja i oznakowanie CE będą zawierały więcej informacji
W nowym systemie dotychczasową Deklarację właściwości użytkowych zastępuje Deklaracja właściwości użytkowych i zgodności, określana skrótem DoPC. Producent nadal deklaruje właściwości w odniesieniu do zasadniczych charakterystyk, ale dodatkowo potwierdza zgodność z wymaganiami dotyczącymi wyrobu, jeżeli Komisja ustanowi je dla danej kategorii. Sporządzając DoPC, producent przyjmuje odpowiedzialność zarówno za zadeklarowane wyniki, jak i za zgodność wyrobu z mającymi zastosowanie wymaganiami. Wzór dokumentu znajduje się w załączniku V do CPR 2024.
DoPC ma być powiązana z niepowtarzalnym kodem typu wyrobu. Jej kopię przekazuje się elektronicznie albo udostępnia na stronie internetowej w formacie zabezpieczonym przed zmianą oraz możliwym do pobrania. Po uruchomieniu systemu paszportów DoPC stanie się częścią cyfrowego paszportu produktu.
Oznakowanie CE nadal umieszcza producent przed wprowadzeniem wyrobu do obrotu. Towarzyszyć mu będą między innymi: rok pierwszego oznakowania, dane producenta, niepowtarzalny kod typu wyrobu, kod DoPC, numery jednostek notyfikowanych, a w przyszłości także nośnik danych prowadzący do paszportu. CE pozostaje jedynym oznakowaniem potwierdzającym właściwości objęte zharmonizowaną oceną. Polski znak budowlany i krajowa deklaracja dotyczą odrębnej ścieżki dla wyrobów nieobjętych europejską specyfikacją zharmonizowaną ani europejską oceną techniczną. Nie są zamiennikiem CE.
Badania typu i dokumentacja techniczna
Dokumentacja techniczna będzie szersza i bardziej uporządkowana. Powinna określać zamierzone zastosowanie, typ i kategorię wyrobu, zakład i proces produkcji, najważniejsze komponenty i surowce, normalną zmienność wyrobu, sposób pobierania próbek, deklarowane charakterystyki oraz dowody potwierdzające właściwości i zgodność. Trzeba w niej wskazać zastosowane procedury, właściwy system oceny i weryfikacji, pełne raporty z badań oraz obliczenia środowiskowe. Producent musi również kontrolować wpływ zmian konstrukcji, wymiarów, komponentów, materiałów, procesu produkcji i samej specyfikacji zharmonizowanej. Jeżeli zmiana może wpłynąć na wynik lub zgodność, potrzebna jest ponowna ocena.
Nowy materiał roboczy Grupy Jednostek Notyfikowanych NB-CPR/26/022r1 pokazuje, jak może wyglądać ocena w systemie 3 według CPR 2024. Jednostka ma analizować nie tylko wynik badania, lecz także spójność pełnych raportów laboratorium, opisu produkcji, komponentów, zakresu zmienności, sposobu pobierania próbek oraz projektu DoPC. Na tej podstawie potwierdzi prawidłowe określenie typu i kategorii wyrobu, a następnie podejmie decyzję o wydaniu, ograniczeniu, zawieszeniu albo cofnięciu certyfikatu właściwości użytkowych i zgodności. Jednostka może zakwestionować wynik lub zakres raportu, jeżeli nie odpowiada on metodzie i kryteriom specyfikacji. Producent powinien zatem zadbać nie tylko o posiadanie sprawozdania z badania, lecz także o dostęp do jego pełnej wersji, jednoznaczną identyfikację próbki oraz zgodność danych między laboratorium, dokumentacją techniczną i deklaracją. Dokument NB-CPR/26/022r1 jest projektem wytycznych, a nie źródłem prawa, ale dobrze wskazuje możliwy kierunek praktyki certyfikacyjnej.
Nie wszystkie badania trzeba będzie wykonywać od początku. Raporty, certyfikaty i europejskie oceny techniczne wydane pod CPR 2011 mogą pozostać podstawą techniczną, jeżeli typ wyrobu jest równoważny, a wymagania i metody oceny pozostają aktualne. CPR 2024 utrzymuje też procedury uproszczone. W określonych warunkach producent może korzystać z wyników dostawcy systemu lub komponentu, z wyników innego producenta za jego zgodą, z wartości tabelarycznych albo z zasady deklarowania bez badań. Każde uproszczenie musi jednak mieć udokumentowaną podstawę i odpowiadać nowej specyfikacji.
Dokumenty i informacje trzeba przechowywać do dyspozycji organów przez 10 lat od dostarczenia wyrobu lub usługi, chyba że udostępniono je w cyfrowym paszporcie produktu. Na żądanie właściwego organu należy je przedstawić w ciągu 10 dni.
Nowe normy i znaczenie c-PCR
Komisja kieruje do CEN wniosek normalizacyjny, wskazując charakterystyki, metody oceny, klasy, progi i potrzebne informacje techniczne. Po otrzymaniu normy sprawdza jej zgodność z prawem i wnioskiem normalizacyjnym, a następnie aktem wykonawczym nadaje jej obowiązkowy charakter. Jeżeli normalizacja nie dostarczy odpowiedniego rozwiązania w terminie, Komisja może ustanowić wspólną specyfikację w akcie wykonawczym. Sama publikacja normy przez CEN nie zmienia więc podstawy oznakowania CE.
Dla danych środowiskowych kluczowe będą dokumenty c-PCR, czyli uzupełniające zasady kategorii wyrobu. Przełożą ogólne reguły EN 15804 na konkretną kategorię, określając jednostkę deklarowaną, próbkę odniesienia, granice systemu, scenariusze cyklu życia, okres użytkowania oraz sposób przeliczania wyniku na warianty o innych wymiarach. Materiały robocze dla okien i drzwi dla pieszych przewidują próbkę odniesienia, metody ekstrapolacji wyników środowiskowych i domyślny referencyjny okres użytkowania 30 lat. Zakładają również podejście na poziomie modelu: jeden typ mógłby obejmować wyroby z tą samą kombinacją istotnych komponentów mimo różnych wymiarów. Powstawałaby wówczas jedna DoPC i jeden paszport dla modelu, a nie dla każdej sztuki. Są to jednak nadal założenia prac normalizacyjnych, a nie obowiązujące wymagania. Materiały CEN z 2026 roku wskazują koniec 2029 roku jako oczekiwany termin dostarczenia standardu dla okien i drzwi, lecz harmonogram może ulec zmianie.
Krótko o systemie 3+
System 3+ służy weryfikacji zasadniczych charakterystyk dotyczących zrównoważenia środowiskowego. Na gruncie CPR 2011 został wprowadzony rozporządzeniem delegowanym (UE) 2024/2769. Dla CPR 2024 systemy właściwe dla rodzin i kategorii wyrobów, w tym system 3+ dla zrównoważenia środowiskowego, określa rozporządzenie delegowane (UE) 2026/1310. Producent zbiera dane wejściowe, przyjmuje założenia, wykonuje modelowanie lub obliczenia LCA i prowadzi zakładową kontrolę produkcji. Jednostka notyfikowana nie sporządza analizy za producenta. Waliduje dane, założenia, zgodność z regułami ogólnymi i c-PCR, sposób obliczeń, użyte oprogramowanie oraz dane specyficzne dla zakładu, a następnie wydaje sprawozdanie z walidacji. W praktyce jakość i identyfikowalność danych od dostawców będą równie ważne jak sam program obliczeniowy.
EPD, ślad węglowy i obowiązkowe dane środowiskowe
CPR 2024 nie ustanawia prostego obowiązku posiadania osobnej, zweryfikowanej EPD dla każdego okna lub drzwi. Wymaga natomiast zadeklarowania w DoPC wyników środowiskowych obliczonych dla cyklu życia, gdy dana rodzina wyrobów przejdzie na nową specyfikację. EPD typu III pozostaje użytecznym dokumentem rynkowym i może być źródłem danych, ale nie zastąpi procedury CPR, jeżeli nie odpowiada właściwej c-PCR, jednostce deklarowanej i zakresowi walidacji w systemie 3+. Obowiązek przedstawienia EPD może wynikać z przetargu, umowy, systemu oceny budynku albo wymagań inwestora. Nie jest jednak obecnie powszechnym obowiązkiem krajowym dla całej stolarki.
Załącznik II CPR wymienia 19 z góry określonych charakterystyk środowiskowych. Pierwsza grupa, stosowana od 8 stycznia 2026 roku, obejmuje cztery wskaźniki wpływu na zmianę klimatu: łączny, z paliw kopalnych, biogeniczny oraz wynikający z użytkowania i zmiany użytkowania gruntów. Terminy dla kolejnych grup wskaźników to 9 stycznia 2030 roku i 9 stycznia 2032 roku. Dat tych nie należy jednak odrywać od harmonogramu przejścia danej rodziny na CPR 2024. Dla okien i drzwi rzeczywisty moment obowiązku wyznaczą nowa specyfikacja oraz akt Komisji. Już teraz warto ujednolicić zakres danych dla szkła, profili, wzmocnień, okuć, uszczelek, powłok, energii, transportu i opakowań oraz określić w umowach obowiązek ich aktualizacji.
Cyfrowy paszport produktu
Cyfrowy paszport produktu będzie wspólnym punktem dostępu do DoPC, ogólnych informacji o wyrobie, instrukcji, danych bezpieczeństwa, identyfikatorów i innych wymaganych dokumentów. Ma być połączony z wyrobem lub typem przez nośnik danych, na przykład kod QR, dostępny bezpłatnie i czytelny maszynowo. System ma zapewniać integralność danych, ochronę tajemnicy przedsiębiorstwa i różne poziomy dostępu.
Na 14 października 2026 roku Komisja nie przyjęła jeszcze aktu delegowanego ustanawiającego system paszportów dla wyrobów budowlanych. Obowiązek zapewnienia paszportu powstanie 18 miesięcy po wejściu w życie tego aktu. W okresie przejściowym system będzie można stosować dobrowolnie. Firmy nie muszą więc jeszcze drukować kodów prowadzących do nieistniejącego systemu, ale powinny uporządkować identyfikatory typów, wersje dokumentów i dane w formacie umożliwiającym ich eksport.
Co przygotować w firmie już teraz
Należy utworzyć rejestr typów wyrobów i przypisać każdemu właściwą normę, zamierzone zastosowanie, system oceny, raporty z badań oraz wersję deklaracji. Trzeba rozdzielić bieżące utrzymanie dokumentacji CPR 2011 od projektu migracji do CPR 2024, aby nie zmieniać deklaracji i etykiet przed właściwą datą. Warto ocenić, które stare raporty pozostaną przydatne, a gdzie nowa metoda, zakres normy albo zmiana wyrobu wymuszą ponowną ocenę.
Producent powinien sprawdzić, czy posiada pełne raporty z badań, opisy próbek, dokumentację komponentów, reguły grupowania wyrobów, dane o normalnej zmienności produkcji i zasady pobierania próbek. W umowach z laboratoriami i dostawcami należy zapewnić dostęp do informacji potrzebnych jednostce notyfikowanej oraz prawo do aktualizacji danych technicznych i środowiskowych. Potrzebna będzie baza danych produktowych obejmująca kody typów, warianty, komponenty, zakłady, instrukcje i historię zmian. Warto też wyznaczyć osobę odpowiedzialną za monitoring aktów Komisji, Dziennika Urzędowego UE oraz prac nad normami dla stolarki.
Największym ryzykiem nie jest dziś spóźniona wymiana jednego formularza, lecz brak spójnych danych między działem technicznym, zakupami, laboratorium, kontrolą jakości i systemem ERP. Firma, która uporządkuje typy wyrobów, wyniki badań i dane dostawców, będzie mogła przejść na DoPC, system 3+, nowe zasady oceny w systemie 3 i cyfrowy paszport bez budowania całej dokumentacji od początku.
